Krok w stronę duszy

Galeria Autorska przy ul. Chocimskiej 5 zaprasza na wieczór, w którym poezja spotka się z malarstwem. Głównym bohaterem spotkania literackiego będzie Krzysztof Kuczkowski — poeta, eseista, założyciel i redaktor naczelny dwumiesięcznika literackiego „Topos”. Teksty podczas wydarzenia przeczytają autor oraz Jan Kaja.

Tytuł spotkania, „Szalony krok w Nieznane”, odsyła do drogi poetyckiej Kuczkowskiego, w której literatura coraz mocniej splata się z doświadczeniem duchowym, pytaniem o sens pisania i próbą przekroczenia samej literatury.

Między Parnasem a Karmelem

Punktem odniesienia dla spotkania jest szkic Przemysława Dakowicza „»Szalony krok w Nieznane«. Krzysztofa Kuczkowskiego droga ku nowej poezji (religijnej)”, opublikowany w kwartalniku „Ethos”.

Dakowicz zwraca uwagę, że w refleksji Kuczkowskiego poezja nie jest wyłącznie sprawą języka, formy czy literackiej ambicji. Staje się częścią głębszego procesu przemiany — metanoi, czyli nawrócenia umysłu i serca.

Autor szkicu przywołuje obraz dwóch gór: Parnasu i Karmelu. Pierwsza symbolizuje świat sztuki, literatury i poetyckiego kunsztu. Druga prowadzi ku doświadczeniu mistycznemu i religijnemu. W tym napięciu — między literaturą a wiarą, słowem a milczeniem, twórczością a kontemplacją — Dakowicz odczytuje późną poezję Kuczkowskiego.

Jak pisał krytyk, poeta może w takim momencie albo zamilknąć, albo stać się „akuszerem nowej poezji”. W przypadku Kuczkowskiego wybór pada na drugą drogę: nie porzucenie wiersza, lecz jego przemianę.

Poezja przemieniona, ale nie porzucona

W interpretacji Dakowicza szczególne znaczenie mają tomy „Ruchome święta” i „Głosolalia”, które wyznaczają nowy etap twórczości autora „Kładki”. To poezja bardziej wyciszona, skupiona i otwarta na doświadczenie religijne.

Nie jest to jednak proste zerwanie z wcześniejszą drogą. Raczej powolna metamorfoza, w której literatura zostaje „zredukowana, przemieniona, paradoksalna”. I właśnie w tym paradoksie — między potrzebą mówienia a świadomością granic słowa — rozgrywa się jeden z najciekawszych wymiarów twórczości Kuczkowskiego.

„Pejzaże wyobraźni” Liliany Kużdowicz

Wieczorowi poetyckiemu towarzyszyć będzie otwarcie wystawy obrazów i grafik Liliany Kużdowicz pt. „Pejzaże wyobraźni”. To malarstwo, które — jak zauważa Jarosław Jakubowski w tekście „Dramatyzm stawania się obrazu” — przypomina wspomnienia: czasem ostre, wyraziste i prowadzone mocną kreską, innym razem zamglone, jakby oglądane przez matową szybę, ścianę deszczu albo z bardzo odległej czasoprzestrzeni.

Twórczość Kużdowicz można czytać jako zapis wewnętrznych obrazów, które dopiero szukają swojej widzialnej formy. W jej pejzażach często powracają motywy wody, brzegu, nieba, mgły i przejścia. Dominują błękity, morska zieleń, szarości, fiolety i barwy ziemi. Nie są to jednak krajobrazy realistyczne w prostym znaczeniu. Bliżej im do wizji wydobywanych z pamięci, snu i intuicji.

Jakubowski zwraca uwagę na szczególny dramatyzm tej sztuki — moment, w którym to, co niewyrażalne, otrzymuje kształt, barwę i fakturę. Obrazy Kużdowicz mają w sobie skupienie i kontemplację, ale też dekoracyjność rozumianą nie jako zarzut, lecz jako zaletę: zdolność do wejścia w dialog z przestrzenią, także tą domową i intymną.

Wystawa „Pejzaże wyobraźni” stanie się więc naturalnym dopełnieniem spotkania z poezją Kuczkowskiego. Oba wydarzenia łączy podobny ruch: przejście od doświadczenia wewnętrznego ku formie — słowu, obrazowi, znakowi.

Poeta, redaktor, twórca „Toposu”

Krzysztof Kuczkowski urodził się w 1955 roku w Gnieźnie. Jest poetą, eseistą, redaktorem i animatorem życia literackiego. Założył i przez lata prowadził dwumiesięcznik literacki „Topos”. Organizował Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Rainera Marii Rilkego, kierował Festiwalami Poezji w Sopocie, redagował również serię książek Biblioteka „Toposu”.

Opublikował kilkadziesiąt tomów poetyckich i autorskich antologii. Wśród jego książek znajdują się m.in. „Wiersze [masowe] i inne”, „Kładka. Wiersze duchowe”, „Ruchome święta”, „Sonny Liston nie znał liter”, a także czteroczęściowy cykl obejmujący eseje, prozę, poezję i zapiski z pamięci: „ranek / mane”, „południe / meridies”, „wieczór / vespera” oraz „północ / media nox”.

W 2022 roku powstał poświęcony mu film biograficzny „Kładka Krzysztofa Kuczkowskiego” w reżyserii Beaty Netz.

Laureat wielu nagród

Kuczkowski jest laureatem m.in. Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego, Ogólnopolskiej Nagrody Literackiej im. Franciszka Karpińskiego, honorowej Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego ORFEUSZ oraz Nagrody Galerii Autorskiej Jana Kaji i Jacka Solińskiego GALERNIK SZTUKI.

Został także odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Mieszka w Gdyni-Orłowie.