Pamięć, której nie dało się zabić. Hołd dla „Burego” i Mariana Olejniczaka na bydgoskiej Łączce
fot. Facebook / SBP
30 grudnia o godzinie 18:00 na cmentarzu przy ulicy Kcyńskiej – w tzw. bydgoskiej „Łączce” – społeczność lokalna i członkowie Stowarzyszenia Bydgoscy Patrioci oddali hołd pamięci żołnierzy, którzy zginęli z rąk komunistycznych służb tuż po II wojnie światowej. W 76. rocznicę ich śmierci odbył się apel pamięci Kapitana Romualda Rajsa ps. „Bury” oraz Mariana Olejniczaka, bohaterów polskiej walki o niepodległość.
Inne z kategorii
Bydgoszcz przygotowuje się na trudne czasy! Miasto kupiło 25 agregatów prądotwórczych
Rozbudowy kanalizacji deszczowej ciąg dalszy. Utrudnienia na dwóch bydgoskich ulicach
Kapitan Romuald Rajs „Bury” (1913–1949)
Romuald Rajs, pseudonim „Bury”, urodził się 30 listopada 1913 roku w Jabłonce (ówczesne Austro-Węgry). Był żołnierzem Wojska Polskiego, a następnie aktywnym członkiem Armii Krajowej i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (NZW), jednej z organizacji określanych dziś jako „żołnierze wyklęci”. Po II wojnie światowej kontynuował walkę z reżimem komunistycznym, dowodząc Pogotowiem Akcji Specjalnej NZW w rejonie Białegostoku i walcząc przeciw komunistycznej władzy w Polsce.
30 grudnia 1949 roku został stracony przez polskie władze komunistyczne w Białymstoku.
Jego syn mieszka w Bydgoszczy.
Nie istnieje znane, potwierdzone miejsce pochówku szczątków kapitana Romualda Rajsa ps. „Bury”. Po jego straceniu 30 grudnia 1949 r. przez władze komunistyczne w Białymstoku miejsce pochówku nie zostało ujawnione, a jego ciało nie zostało zidentyfikowane w czasie powojennych ekshumacji. Historycy i źródła badawcze wskazują, że nie ma dziś pewnej informacji o miejscu spoczynku jego szczątków.
Istnieją symboliczne miejsca pamięci i panteony poświęcone „Buremu” i żołnierzom jego oddziału, np. Panteon Niezłomnych Żołnierzy Wyklętych w Orłowie (woj. warmińsko-mazurskie), gdzie upamiętniono poległych żołnierzy 3. Brygady NZW związanych z jego działalnością, lecz dotyczy to innych członków oddziału, nie zaś samego Rajsa.
Marian Olejniczak (1926–1949)
Marian Olejniczak urodził się 18 kwietnia 1926 roku w Wysogotówku w powiecie Jarocin. Już w czasie okupacji niemieckiej, od 1942 roku, działał jako łącznik Okręgu Pomorskiego Armii Krajowej. Po wojnie jego patriotyczna postawa przybrała formę działalności antykomunistycznej – wstąpił do dywersyjnej grupy Armii Krajowej prowadzonej przez Stanisława Kamińskiego „Młota”, operującej na terenie województwa pomorskiego.
W kwietniu 1949 roku został ranny i aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej. Po śledztwie skazano go na karę śmierci przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Bydgoszczy. Wyrok wykonano 30 grudnia 1949 roku w więzieniu w Bydgoszczy, kiedy miał zaledwie 23 lata.
Po latach jego szczątki odnaleziono podczas poszukiwań prowadzonych przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej. Został uroczyście pochowany 27 września 2023 roku w Kwaterze Żołnierzy Wyklętych na cmentarzu przy ulicy Kcyńskiej w Bydgoszczy, co dla wielu stało się symbolicznym przywróceniem należnej mu pamięci.
