Zaczęło się od skargi

Latem głośno zrobiło się o dzwonnicy kościoła Świętej Trójcy w Bydgoszczy. Do miejskiego Wydziału Ochrony Środowiska wpłynęło zgłoszenie mieszkańca dotyczące uciążliwości powodowanej przez dzwony. Sprawę przekazał miastu Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. 

Ratusz podkreślał, że nie wydał jeszcze decyzji nakazującej wyłączenie dzwonów. Urzędnicy rozpoczęli natomiast czynności wyjaśniające, do których zobowiązywało ich zgłoszenie. Parafii wskazano również możliwość dobrowolnego ograniczenia emisji dźwięku, zanim doszłoby do ewentualnego formalnego postępowania. 

Lokalna sprawa szybko przerodziła się w dyskusję o samych przepisach. Pojawiły się postulaty, aby prawo wyraźniej uwzględniało szczególny charakter kościelnych dzwonów jako elementu praktyk religijnych.

Dzwony źródłem hałasu?

Obecne Prawo ochrony środowiska pozwala urzędowi ustalić dopuszczalny poziom hałasu, jeżeli pomiary wykażą, że poza terenem danego obiektu obowiązujące normy są przekraczane. Ustawa wymienia kilka sytuacji, w których takiej decyzji się nie wydaje – dotyczy to m.in. dróg, kolei i lotnisk. Praktyki religijne nie zostały w tym katalogu wymienione. 

Prawo przewiduje natomiast wyjątek dla używania nagłośnienia podczas uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym. Problem pojawia się przy codziennym biciu dzwonów – na przykład wzywających wiernych na Mszę Świętą czy modlitwę. 

Kult religijny wyjątkiem?

Projekt przedstawiony przez posłów PiS ma zmienić dwa przepisy Prawa ochrony środowiska. W praktyce chodzi o stworzenie szerszego wyjątku dla dźwięków związanych z praktykowaniem kultu religijnego. 

Dźwięk dzwonów to nie jest hałas przemysłowy – podkreślał Przemysław Drabek.

Zdaniem autorów projektu obecne przepisy pozwalają stosować wobec parafii procedury przeznaczone do kontroli różnych źródeł hałasu, bez wystarczającego uwzględnienia religijnej i kulturowej funkcji dzwonów. Posłowie PiS powołują się również na przypadki z innych części Polski, w których podobne spory  kończyły się nakazami wyciszenia lub karami finansowymi dla parafii. 

„To element kultu”

Polityk zaznacza, że sprawa nie sprowadza się  do liczby decybeli. Dzwony od stuleci wzywają wiernych na nabożeństwa, towarzyszą pogrzebom i uroczystościom oraz są trwałym elementem polskiego krajobrazu kulturowego. To z kolei zasługuje na szczególne podejście prawne. 

Podobny argument pojawił się wcześniej w stanowisku biskupa bydgoskiego Krzysztofa Włodarczyka. Biskup deklarował gotowość współpracy z miastem w sprawie dzwonów przy Świętej Trójcy, ale jednocześnie zwracał uwagę, że ich bicie jest częścią publicznego kultu i bezpośrednim wezwaniem wiernych na Mszę. 

Projekt ma trafić pod obrady Sejmu

Parlamentarzyści PiS przedstawili projekt 17 września. Liczą na poparcie także posłów innych ugrupowań. 

Przemysław Drabek przypomniał przy tej okazji o wcześniejszym zaangażowaniu bydgoskich radnych Grażyny Szabelskiej i Bogdana Dzakanowskiego.

Na tym etapie nie wiadomo jeszcze, jaki będzie ostateczny kształt przepisów i czy Sejm zdecyduje się na proponowane wyłączenia.