Spacer po historii Szwederowa. Wycieczka śladami planu z XVIII wieku

Na tropie ducha

Idea cyklu „Opowieści z pożółkłych kartek” to poszukiwanie tzw. genius loci – ducha miejsca, który kształtują zarówno elementy krajobrazu, jak i pamięć o ludziach żyjących tu na przestrzeni wieków. Punktem wyjścia dla każdej wycieczki jest archiwalny plan z końca XVIII wieku. To właśnie stare mapy i dokumenty mają pomóc uczestnikom odkryć historię dawnych podbydgoskich wsi i folwarków, które z czasem stały się częścią miasta.

Szwederowo – od wsi do wielkiego osiedla

Pierwsza wycieczka w ramach cyklu odbędzie się po Szwederowie. Dziś jest to jedno z największych osiedli Bydgoszczy i drugie – po Fordonie – pod względem liczby mieszkańców. Jeszcze kilkaset lat temu była to jednak niewielka wieś, a później podmiejski folwark należący do patrymonium królewskiego miasta Bydgoszczy.

Mieszkało tu zaledwie kilkadziesiąt osób, a obszary zajęte dziś przez ulice, domy i bloki mieszkalne stanowiły pola uprawne, łąki oraz podmokłe nieużytki.

Spacer ze starą mapą 

Podczas spaceru uczestnicy będą korzystać z jednego z najstarszych zachowanych dokumentów dotyczących tej okolicy – planu folwarku Szwederowo z 24 maja 1781 roku, sporządzonego przez pruskiego kartografa A. W. Dorsteina. Historyczna mapa stanie się swoistą „busolą”, prowadzącą uczestników przez miejsca związane z dawną historią osiedla.

Trasa rozpocznie się w charakterystycznym punkcie współczesnego Szwederowa – u zbiegu ulic Podgórnej, Nowodworskiej, Ugory, Leszczyńskiego, Orlej i Dąbrowskiego. Jak podkreślają organizatorzy, teren ten aż do 1920 roku wcale nie należał do Szwederowa.

W czasie wędrówki uczestnicy poznają dawne granice miejscowości, odwiedzą miejsce, w którym znajdowały się zabudowania folwarku wraz z ogrodem warzywnym i sadem, a także usłyszą historię dzierżawców i właścicieli majątku. Będzie również mowa o dawnym układzie dróg, ciekach wodnych i stawach, o działającej tu niegdyś cegielni oraz o wytyczaniu pierwszych ulic na początku XIX wieku.

Na 6-kilometrowej trasie znajdzie się także skwer, w miejscu którego znajdował się dawny cmentarz gminny. Spacer zakończy się przy kościele pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Uczestnicy zapalą tam znicz na grobie mieszkańców Szwederowa zamordowanych przez Niemców we wrześniu 1939 roku.

Miejsce spotkania

Spacer odbędzie się w sobotę 11 kwietnia 2026 roku o godz. 11.00. Uczestnicy powinni stawić się na miejscu zbiórki, przy skrzyżowaniu ulic Leszczyńskiego i Ugory. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny i nie wymaga wcześniejszych zapisów. Organizatorzy zastrzegają jednak możliwość odwołania spaceru w przypadku niesprzyjających warunków atmosferycznych.