Wizyta UODO w Bydgoszczy

Wicewojewoda kujawsko-pomorski Michał Koniuch podkreślił, że ochrona danych osobowych nie jest wyłącznie sprawą techniczną ani urzędową. Jak mówił, dotyczy ona codziennego życia każdego obywatela — od numeru telefonu, adresu i numeru PESEL, po dane medyczne, bankowe oraz informacje zostawiane w internecie.

 Dane osobowe to nie abstrakcja, to część naszego bezpieczeństwa, prywatności i codziennego życia — zaznaczył wicewojewoda.

Koniuch przypomniał, że urząd wojewódzki prowadzi działania związane z cyberbezpieczeństwem administracji, rozwijaniem elektronicznego obiegu dokumentów, szkoleniem pracowników oraz edukacją mieszkańców. W ramach kampanii „Bezpieczne Kujawsko-Pomorskie” urzędnicy rozmawiają m.in. ze starszymi mieszkańcami o oszustwach, manipulacjach, bezpiecznym korzystaniu z telefonu i internetu oraz ochronie danych osobowych.

Coraz więcej naruszeń i skarg

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych Mirosław Wróblewski poinformował, że liczba zgłaszanych naruszeń systematycznie rośnie. Do UODO trafia rocznie ponad 20 tys. zgłoszeń od administratorów danych. Rośnie również liczba skarg indywidualnych obywateli — w stosunku do poprzedniego roku wzrosła o ponad 40 proc. i przekroczyła 16 tys.

Zdaniem prezesa UODO świadczy to z jednej strony o większej świadomości obywateli, z drugiej — o rosnącej liczbie incydentów, które naruszają prawa konkretnych osób.

Wróblewski zwracał uwagę, że wiele naruszeń wiąże się z manipulacją, socjotechniką i phishingiem. Oszuści wykorzystują pośpiech, nieuwagę i brak wiedzy, co często prowadzi do utraty pieniędzy lub kontroli nad własnymi danymi.

Szkolenia dla samorządów i konsultacje dla mieszkańców

W Bydgoszczy eksperci UODO prowadzili szkolenie przede wszystkim dla inspektorów ochrony danych osobowych z jednostek samorządu terytorialnego. Celem było lepsze przygotowanie administracji lokalnej do reagowania na zagrożenia związane z ochroną danych i cyberbezpieczeństwem.

Przez cały dzień pracownicy urzędu udzielali również porad mieszkańcom Bydgoszczy i regionu. Jak zapowiedziano, UODO jest gotowy wracać do województwa kujawsko-pomorskiego, jeśli pojawi się taka potrzeba.

Prezes Wróblewski przypomniał także, że urząd nie ma własnych oddziałów terenowych, dlatego — w ramach programu „UODO rusza w kraj” — organizuje spotkania i konsultacje w różnych miastach.

Banki, medycyna i monitoring. Tego dotyczą skargi

Podczas konferencji prasowej prezes UODO wskazał najczęstsze obszary skarg obywateli. Najwięcej spraw dotyczy sektora finansowego i bankowego. Chodzi m.in. o przetwarzanie danych jeszcze przed zawarciem umowy, przechowywanie ich mimo odmowy udzielenia kredytu albo gromadzenie „na zapas” po zakończeniu relacji z klientem.

Drugim ważnym obszarem są dane medyczne. UODO zwraca na ten sektor szczególną uwagę, ponieważ informacje o stanie zdrowia należą do kategorii danych szczególnie chronionych.

Trzecia grupa skarg dotyczy monitoringu wizyjnego, także w relacjach sąsiedzkich. Wróblewski podał przykład decyzji administracyjnej nakładającej kilkudziesięciotysięczną karę na osobę, która przez dłuższy czas monitorowała sąsiadów i ingerowała w ich prywatność.

Co robić, gdy wycieknie PESEL?

Prezes UODO wyjaśnił, że w przypadku naruszenia danych administrator ma 72 godziny na zgłoszenie sprawy do Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Jeżeli istnieje wysokie ryzyko naruszenia praw i wolności osób, których dane dotyczą, administrator powinien także poinformować te osoby.

W przypadku ujawnienia numeru PESEL obywatel może zastrzec go m.in. przez aplikację mObywatel lub online. Wróblewski podkreślił, że to dziś jedno z najprostszych i najskuteczniejszych narzędzi ograniczających ryzyko wykorzystania danych do oszustwa.

Jeżeli istnieje podejrzenie, że dane zostały użyte do przestępstwa, sprawę należy zgłosić policji. Gdy problem wynika z zaniedbań administratora danych, można również złożyć skargę do UODO.

Ostrożność przede wszystkim

Eksperci apelowali o rozwagę w udostępnianiu danych. Szczególną ostrożność należy zachować przy linkach otrzymywanych SMS-em lub e-mailem, wezwaniach do zapłaty i pilnych komunikatach, które mogą być próbą phishingu.

Prezes UODO zwrócił też uwagę na publikowanie zdjęć dzieci w internecie przez rodziców i szkoły. Jak mówił, brak refleksji przy zamieszczaniu takich materiałów może prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym cyberprzemocy i wykorzystywania zdjęć przy użyciu narzędzi sztucznej inteligencji.

 Bądźmy ostrożni i powściągliwi w dzieleniu się swoimi danymi. Róbmy to tylko wtedy, kiedy jest to konieczne — podsumował Mirosław Wróblewski.