Zakazane Święto: Jak PRL Walczyło z 3 Maja

Testament Gasnącej Ojczyzny

Konstytucja 3 Maja uchwalona w 1791 roku przez Sejm Czteroletni była symbolem suwerenności Polski, a po jej utracie przez 123 lata rozbiorów, przypominała o niezłomnej polskości. Jednak w dobie PRL, święto to było zakazane przez władze komunistyczne, które nie chciały celebrować rocznicy uchwalenia konstytucji, stojącej w opozycji do dominacji Związku Sowieckiego.

Walczący Naród

Chociaż w 1945 roku świętowano je jeszcze na szczeblu państwowym, to już rok później antyrządowe manifestacje były brutalnie tłumione, zwłaszcza w Krakowie. W 1951 roku komunistyczne władze definitywnie zakazały obchodów. Mimo to, społeczeństwo nie poddało się – hasła "Niech żyje 3 Maja" pojawiały się na murach, a kościelne uroczystości kończyły się odśpiewaniem hymnów patriotycznych.

Ukryte Obchody

Święto trwało dalej w formie religijnej ku czci Najświętszej Marii Panny Królowej Polski, pomimo nacisków na księży. Lata 70. przyniosły odmianę – młodzież i opozycjoniści organizowali symboliczne zgromadzenia, które często kończyły się interwencją milicji. Po utworzeniu Solidarności w 1981 roku, patriotyczne demonstracje nabrały rozpędu.

Czas Przewrotu

W stanie wojennym, w 1982 roku, manifestacje zostały brutalnie stłumione, co przypominało oblężoną Warszawę. Powrót do swobodnego świętowania nastąpił dopiero po obradach „Okrągłego stołu” w 1989 roku, a w 1990 roku Święto Konstytucji 3 Maja zostało przywrócone jako oficjalne święto narodowe.

Źródło - IPN, Fot. Demonstracja NSZZ „Solidarność” w dniu 3 maja 1982 r. na Placu Zamkowym, źródło AIPN