Nie była szkołą, choć zmieniła sztukę. W Bydgoszczy wykład o École de Paris

Nazwa École de Paris, czyli Szkoła Paryska, może być nieco myląca. Nie oznaczała bowiem konkretnej uczelni ani formalnego ugrupowania artystycznego. Twórcy zaliczani do tego środowiska nie ogłosili wspólnego manifestu i nie wypracowali jednego stylu. Łączyło ich przede wszystkim miejsce, w którym żyli, tworzyli i wzajemnie się inspirowali.

Na początku XX wieku Paryż był niekwestionowaną stolicą sztuki nowoczesnej. Przyciągał ludzi utalentowanych, ambitnych, a często także pozbawionych pieniędzy. Wielu przyjeżdżało z Europy Środkowej i Wschodniej. Liczyli na zdobycie artystycznego wykształcenia, znalezienie galerii oraz poznanie ludzi, którzy pomogą im zaistnieć. Przede wszystkim jednak szukali miejsca, w którym można było eksperymentować i przekraczać granice wyznaczone przez akademickie malarstwo.

Artyści przenieśli się na Montparnasse

Centrum ich życia stał się Montparnasse, który stopniowo przejmował od Montmartre’u rolę najważniejszej dzielnicy artystycznej Paryża. W tamtejszych kawiarniach, między innymi La Rotonde i Le Dôme, spotykali się malarze, rzeźbiarze, poeci, pisarze i marszandzi. Dyskutowali o sztuce, zawierali przyjaźnie, kłócili się i szukali nabywców na swoje prace.

Jednym z legendarnych miejsc była La Ruche, czyli „Ul” – zespół niewielkich i tanich pracowni zamieszkiwanych przez artystów z wielu krajów. Pracowali tam między innymi Marc Chagall, Chaïm Soutine, Ossip Zadkine i Mojżesz Kisling. W kręgu École de Paris znaleźli się także Amedeo Modigliani, Louis Marcoussis, Henryk Hayden oraz wielu innych twórców, którzy nadawali nowy kształt europejskiej sztuce.

Było to środowisko niezwykle różnorodne. Spotykały się w nim odmienne języki, tradycje i doświadczenia. Własne dziedzictwo przybyszy łączyło się z kubizmem, ekspresjonizmem, postimpresjonizmem oraz innymi kierunkami rozwijającymi się wówczas w Paryżu. Właśnie ta różnorodność, a nie jeden zestaw artystycznych zasad, stała się najważniejszą cechą Szkoły Paryskiej.

Polacy współtworzyli École de Paris

W historii tego środowiska znaczące miejsce zajmowali artyści pochodzący z ziem polskich. Do Paryża przybywali między innymi Mela Muter, Eugeniusz Zak, Roman Kramsztyk, Leopold Gottlieb, Henryk Hayden i Mojżesz Kisling. Wielu z nich pochodziło z rodzin żydowskich i dorastało w świecie, w którym przenikały się różne tradycje kulturowe.

Jedną z najbardziej charakterystycznych postaci Montparnasse’u był pochodzący z Krakowa Mojżesz Kisling. Do Paryża wyjechał w 1910 roku za radą swojego profesora, Józefa Pankiewicza. Szybko wszedł w miejscowe środowisko i poznał między innymi Pabla Picassa. Dzięki talentowi, ale także niezwykłej towarzyskości, stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci dzielnicy. Nazywano go nawet „księciem Montparnasse’u”.

Ważną rolę odegrał również Leopold Zborowski. Nie był malarzem, lecz marszandem, który pośredniczył w sprzedaży dzieł i pomagał artystom docierać do kolekcjonerów. Został przyjacielem i mecenasem Modiglianiego, a jego żona Anna należała do ulubionych modelek włoskiego twórcy. Historia École de Paris pokazuje bowiem nie tylko losy samych artystów. Opowiada także o galeriach, kolekcjonerach i ludziach, bez których niejeden wybitny obraz mógłby pozostać niezauważony.

Kolejne spotkanie dla uważnych

O Szkole Paryskiej opowie w Bydgoszczy dr Szymon Owsiański, historyk sztuki, adiunkt i kierownik Katedry Architektury Wnętrz na Wydziale Sztuk Projektowych Politechniki Bydgoskiej. Spotkanie jest częścią prowadzonego przez Muzeum Okręgowe cyklu „Historia sztuki dla uważnych”. W jego ramach odbywały się już wykłady poświęcone między innymi impresjonizmowi, postimpresjonizmowi, fowizmowi i ekspresjonizmowi.

Wykład „École de Paris. Paryż jako międzynarodowe centrum sztuki nowoczesnej” odbędzie się w sobotę 5 września o godz. 12.00 w sali audiowizualnej Gmachu Głównego Muzeum Okręgowego przy ul. Gdańskiej 4 w Bydgoszczy.

Bilet kosztuje 10 zł. Można go kupić w kasie muzeum lub przez internet.