Czy Piastowie budowali państwo na handlu niewolnikami? Historyk odpowiada

Początki państwa polskiego od lat wydawały się dobrze opisane. Mieszko I, chrzest, stopniowe budowanie struktur władzy – to obraz znany z podręczników. W ostatnich latach coraz częściej pojawia się jednak inna narracja. Według niej Piastowie mieli budować swoją potęgę między innymi na handlu niewolnikami.

To teza nośna, budząca emocje i chętnie powielana w mediach. Problem w tym, że – jak podkreśla prof. Wojciech Polak – brakuje na nią jednoznacznych dowodów.

Historyk zwraca uwagę, że źródła dotyczące X wieku są skąpe, co sprzyja powstawaniu rozmaitych hipotez. Można próbować rekonstruować mechanizmy gospodarcze czy polityczne, ale wiele z tych rekonstrukcji pozostaje w sferze domysłów.

Nie oznacza to oczywiście, że handel niewolnikami nie istniał. Był on w średniowieczu zjawiskiem powszechnym i funkcjonował w całej Europie – również w państwach chrześcijańskich. Pytanie brzmi jednak inaczej: czy to właśnie on był fundamentem powstania państwa Piastów.

Tu odpowiedź profesora jest jednoznaczna – nie ma dowodów, które pozwalałyby taką tezę uznać za fakt historyczny.

W rozmowie pojawia się również szerszy kontekst. W historiografii pewne wątki powracają falami – raz pozostają na marginesie, innym razem wysuwają się na pierwszy plan. Zdaniem rozmówcy nie zawsze wynika to wyłącznie z nowych odkryć, ale bywa związane także ze współczesnymi interpretacjami i sposobem opowiadania historii.

Dlatego – jak podkreśla prof. Polak – do podobnych sensacyjnych tez warto podchodzić z ostrożnością i zawsze pytać o źródła oraz skalę zjawiska.

Rozmowę można obejrzeć poniżej.