Między żłóbkiem a bombką. O potrzebie nowego języka sztuki religijnej

Gałkowski zwraca uwagę na paradoks: Narodzenie Chrystusa jest jednym z najbardziej oswojonych motywów kultury, a zarazem jednym z najbardziej zniekształconych. Współczesna wyobraźnia coraz częściej wypiera żłóbek na rzecz „magii świąt”, choinki, bombek i komercyjnego wizerunku świętego Mikołaja. Tymczasem sztuka – jeśli ma pozostać żywa – nie może zadowolić się mechanicznym powielaniem dawnych schematów ani ucieczką w estetyczną neutralność.

Rozmowa prowadzi przez fundamentalne pytania o sens malarstwa religijnego dzisiaj. Co musi pozostać niezmienne, aby scena Bożego Narodzenia wciąż była teologicznie prawdziwa? Dlaczego światło – rozumiane nie tylko wizualnie, ale symbolicznie – stanowi centrum chrześcijańskiej ikonografii Narodzenia? I czy zachodnia tradycja sztuki sakralnej ma jeszcze odwagę mówić własnym językiem, zamiast ograniczać się do zapożyczeń z ikony?

Gałkowski odwołuje się zarówno do Ewangelii, jak i do Starego Testamentu, apokryfów oraz wizji św. Brygidy Szwedzkiej, pokazując, że chrześcijańska wyobraźnia od zawsze czerpała z wielu źródeł, nie tracąc przy tym doktrynalnej spójności. Omawia też konkretne obrazy powstałe w ramach projektu – takie, które nie epatują dosłownością, ale zapraszają do kontemplacji i myślenia.

To rozmowa nie tylko o malarstwie, lecz o kondycji kultury chrześcijańskiej. O tym, czy jeszcze potrafimy opowiadać o tajemnicach wiary w sposób wymagający – i piękny.

Pod artykułem publikujemy pełne nagranie rozmowy.

Zdjęcia na warszawskiej wystawie wykonał Jacek Kargól.