Nie polecam Habermasa. Polecam książkę, która go rozbraja [WIDEO]

Filozof, który wierzył w rozmowę

Habermas był jednym z głównych przedstawicieli szkoły frankfurckiej – nurtu, który od dziesięcioleci wpływa na sposób myślenia zachodnich elit. W centrum jego filozofii znajdowało się przekonanie, że społeczeństwo można uporządkować dzięki racjonalnej debacie.

W idealnym świecie ludzie rozmawiają, argumentują i dochodzą do porozumienia.

Problem w tym, że rzeczywistość rzadko przypomina seminarium filozoficzne.

Scruton: krytyka bez złudzeń

Dlatego zamiast zaczynać od samego Habermasa, warto sięgnąć po książkę Rogera Scrutona „Głupcy, oszuści i podżegacze. Myśliciele nowej lewicy”.

Brytyjski filozof pokazuje, że wiele teorii współczesnej lewicy wyrasta z przekonania o opresyjności Zachodu. Jego zdaniem wiara w czysto racjonalny dyskurs jest złudzeniem, a permanentna krytyka własnej cywilizacji prowadzi raczej do jej osłabienia niż odnowy.

Habermas i Benedykt XVI

Z drugiej jednak strony obraz nie jest jednoznaczny.

Habermas był jednym z niewielu świeckich filozofów, z którymi poważny dialog prowadził Joseph Ratzinger. W ich słynnej debacie obaj zgodzili się co do jednego: demokracja nie utrzyma się wyłącznie na procedurach.

Potrzebuje fundamentu moralnego.

Sam Habermas przyznawał, że w społeczeństwie świeckim pozostaje „świadomość tego, czego brakuje”. Ratzinger odpowiadał, że rozum potrzebuje wiary, aby nie popaść w ślepotę.

Spór, który trwa

To właśnie ten spór wydaje się dziś najważniejszy.

Czy świat można zbudować wyłącznie na rozumie?
Czy też potrzebuje on czegoś więcej – tradycji, religii i moralnego zakorzenienia?

Dlatego warto czytać nie tylko Habermasa, ale także jego krytyków.

A może nawet – przede wszystkim ich.