Pamięć i zobowiązanie

Bydgoskie obchody 87. rocznicy powstania Polskiego Państwa Podziemnego były okazją do przypomnienia historii ludzi, którzy podczas okupacji kontynuowali działalność polskich struktur państwowych i organizowali opór przeciwko okupantom. Były uroczysta Msza święta, modlitwa i symboliczne wieńce, złożone pod tablicą upamiętniającą bohaterów AK, gen. Aleksandra Krzyżanowskiego ps. "Wilk" oraz ppłk. Macieja Kalenkiewicza ps. "Kotwicz".

 Święto Polskiego Państwa Podziemnego zostało ustanowione przez Sejm RP w 1998 r. Ma przypominać o konspiracyjnych strukturach, które w czasie II wojny światowej działały na rzecz zachowania ciągłości państwa polskiego i walki o odzyskanie niepodległości.

Początek Podziemia

27 września 1939 r., jeszcze w czasie obrony Warszawy, gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz wraz z grupą oficerów Wojska Polskiego powołał Służbę Zwycięstwu Polski. Jej zadaniem było kontynuowanie walki o niepodległość po klęsce kampanii wrześniowej. Datę utworzenia SZP przyjmuje się jako symboliczny początek Polskiego Państwa Podziemnego.

Kolejne lata przyniosły rozwój rozbudowanych struktur konspiracyjnych. Obejmowały one nie tylko działalność wojskową, lecz także administrację cywilną, tajne nauczanie, sądownictwo, wywiad, propagandę i działalność pomocową. Struktury te pozostawały podporządkowane legalnym władzom Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie.

Od ZWZ do Armii Krajowej

W grudniu 1939 r. Służbę Zwycięstwu Polski zastąpił Związek Walki Zbrojnej. 14 lutego 1942 r. rozkazem Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego ZWZ został przemianowany na Armię Krajową.

AK stała się główną siłą zbrojną Polskiego Państwa Podziemnego. Jej zadania obejmowały zarówno bieżącą walkę z okupantem – m.in. działalność dywersyjną, sabotażową i wywiadowczą – jak i przygotowanie powszechnego wystąpienia zbrojnego przeciwko Niemcom w sprzyjającym momencie wojny.

Konspiracja na Pomorzu

Okupacja niemiecka oznaczała dla mieszkańców Pomorza szczególnie trudne warunki działania konspiracyjnego. Mimo represji rozwijały się struktury polskiego ruchu oporu, podporządkowane w kolejnych latach organizacyjnie Związkowi Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej.

Pamięć o działalności żołnierzy AK i innych uczestników polskiej konspiracji na Pomorzu jest dziś jednym z ważnych elementów regionalnej pamięci historycznej. Jej zachowaniu służą m.in. organizacje kombatanckie, w tym Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, oraz instytucje prowadzące badania nad historią okupacji i Polskiego Państwa Podziemnego.