Bydgoszcz oddaje hołd Romanowi Dmowskiemu – ikonie niepodległości Polski

Kwiaty dla Ojca Niepodległości

Bydgoszcz uczciła pamięć Romana Dmowskiego, jednego z najważniejszych twórców polskiej niepodległości. Przedstawiciele Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej złożyli dziś kwiaty przed tablicą upamiętniającą jego wkład w odrodzenie Rzeczypospolitej.\n

Pamięć o Romanie Dmowskim to także pamięć o pokoleniu, które po 123 latach niewoli doprowadziło do odrodzenia państwa polskiego.

Wielki Polak, wielkie dziedzictwo

Roman Dmowski należał do najważniejszych przywódców Narodowej Demokracji, a zarazem był jednym z głównych architektów polskiej polityki niepodległościowej. Jako zręczny dyplomata przekonywał przywódców państw zachodnich, że „utworzenie zjednoczonego i niepodległego Państwa Polskiego […] stanowi jeden z warunków trwałego i sprawiedliwego […] pokoju w Europie”. 9 sierpnia przypada 162. rocznica jego urodzin.

Dmowski przyszedł na świat w 1864 roku w Kamionku pod Warszawą. Dorastał w okresie represji po powstaniu styczniowym oraz nasilonej rusyfikacji, co wywarło istotny wpływ na kształtowanie się jego poglądów. W młodości związał się z patriotycznym Związkiem Młodzieży Polskiej „Zet”, a równocześnie studiował nauki przyrodnicze na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim.

Za działalność niepodległościową został aresztowany przez władze rosyjskie, osadzony w Cytadeli Warszawskiej, a następnie skazany na przymusowy pobyt w Mitawie, dzisiejszej Jełgawie na Łotwie. Stamtąd przedostał się do Lwowa, gdzie stanął na czele Ligi Narodowej. Z czasem stał się głównym ideologiem i przywódcą rozwijającego się ruchu narodowodemokratycznego.

Dmowski sprzeciwiał się rewolucjonizmowi oraz terrorowi politycznemu. Środowisko Ligi Narodowej prowadziło działalność służącą umacnianiu polskiej świadomości narodowej, między innymi przez organizowanie szkolnictwa, obronę języka polskiego i rozwijanie polskich instytucji społecznych. Z ruchem narodowym związany był również Narodowy Związek Robotniczy, pomyślany jako przeciwwaga dla wpływów socjalistycznych wśród robotników.

Podczas I wojny światowej Dmowski opowiadał się za związaniem sprawy polskiej ze zwycięstwem państw Ententy nad Niemcami. Jego strategia różniła się od drogi obranej przez Józefa Piłsudskiego, który początkowo wiązał nadzieje niepodległościowe z pokonaniem Rosji przez państwa centralne.

W 1917 roku Dmowski stanął na czele działającego w Paryżu Komitetu Narodowego Polskiego, uznawanego przez państwa Ententy za oficjalną reprezentację polskich interesów. Zabiegał o poparcie dla odbudowy niepodległego państwa, organizował zaplecze polityczne dla Armii Polskiej we Francji, zwanej Błękitną Armią, i uczestniczył w konferencji pokojowej w Paryżu. W 1919 roku wspólnie z Ignacym Janem Paderewskim podpisał w imieniu Polski traktat wersalski.

Po powrocie do kraju został członkiem Rady Obrony Państwa podczas wojny polsko-bolszewickiej. W 1923 roku przez krótki czas sprawował urząd ministra spraw zagranicznych w rządzie Wincentego Witosa. Po przewrocie majowym powołał Obóz Wielkiej Polski – masową organizację sprzeciwiającą się rządom sanacji, rozwiązaną następnie decyzjami władz państwowych.

Roman Dmowski zmarł 2 stycznia 1939 roku w Drozdowie koło Łomży. Pozostaje jedną z najważniejszych, a zarazem najbardziej dyskutowanych postaci polskiej polityki przełomu XIX i XX wieku. Jego działalność dyplomatyczna odegrała istotną rolę w międzynarodowym uznaniu prawa Polski do niepodległości i w wytyczaniu granic odrodzonego państwa.