[KADR TYGODNIKA] Historia... wyplatana, czyli Europejskie Dni Dziedzictwa w Bydgoszczy

Tradycje wikliniarskie i codzienne życie

Tegoroczna edycja Europejskich Dni Dziedzictwa odbywa się pod hasłem „Przyszłość przeszłości. Dziedzictwo w zagrożeniu”. W Bydgoszczy organizatorzy postanowili zwrócić uwagę na tę część historii, którą łatwo przeoczyć: dawne rzemiosło, codzienne przedmioty i umiejętności przekazywane z pokolenia na pokolenie.

Jednym z głównych tematów spotkania będą tradycje wikliniarskie Bydgoszczy i regionu.

Historia zapisana w zwyczajnych przedmiotach

Wiklina przez dziesięciolecia nie była ozdobnym dodatkiem kojarzonym z jarmarkiem rękodzieła. Wykonywano z niej przedmioty codziennego użytku: kosze, kufry, meble czy wyposażenie gospodarstw.

Dziś takie rzeczy mogą być źródłem wiedzy o życiu poprzednich pokoleń – o pracy, handlu, domowych zwyczajach i sposobach wykorzystywania lokalnych surowców.

W Spichrzach nad Brdą będzie można zobaczyć dawne wyroby wikliniarskie pochodzące ze zbiorów Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego oraz fotografie dokumentujące życie dawnej Bydgoszczy.

O wikliniarskich tradycjach miasta i regionu opowiedzą podczas wykładu Alicja Leks i Filip Semrau. Uczestnicy dowiedzą się m.in., jak rozwijało się to rzemiosło, jakie miało znaczenie dla mieszkańców i czy dawne techniki mogą znaleźć zastosowanie również współcześnie.

Nie tylko oglądanie

Organizatorzy chcą pokazać, że dziedzictwo nie musi być czymś zamkniętym w muzealnej gablocie. Dlatego część programu będzie miała charakter warsztatowy.

Na Barce LEMARA odbędą się zajęcia „Tradycja wyplatana z wikliny”, prowadzone przez Annę Przytarską. Uczestnicy będą mogli samodzielnie spróbować pracy z naturalnym materiałem i przekonać się, jak wygląda tradycyjne wyplatanie.

Przygotowano również propozycję dla rodzin. Podczas warsztatów „Zostań flisakiem” uczestnicy podejmą próbę budowy tratwy. To nawiązanie do innej ważnej części bydgoskiego dziedzictwa – związku miasta z rzeką, żeglugą, barkami i handlem.

Przynieś własny przedmiot

Jednym z ciekawszych punktów programu będzie akcja „Wiklina w każdym domu!, czyli Muzeum Społeczne”.

Bydgoszczanie mogą przynieść własne wiklinowe przedmioty – zarówno stare, jak i współczesne, użytkowe lub dekoracyjne.

W ten sposób częścią opowieści o historii miasta może stać się rzecz przechowywana od lat w domu, piwnicy albo na strychu. Czasem niepozorny koszyk nabiera zupełnie innego znaczenia, gdy okazuje się, że należał do dziadków, został kupiony przed kilkudziesięciu laty na bydgoskim targowisku albo wykonał go ktoś z rodziny.

To właśnie takie przedmioty pokazują, że historia miasta składa się nie tylko z wielkich wydarzeń, ważnych dat i monumentalnych budowli, ale również z codziennego życia jego mieszkańców.

„Przyszłość przeszłości”

Hasło tegorocznych Europejskich Dni Dziedzictwa zwraca uwagę na problem zanikania dawnych umiejętności i tradycji.

Jeżeli przestaje istnieć określone rzemiosło, a nikt nie potrafi już posługiwać się dawną techniką, wraz z nią znika część wiedzy o przeszłości. Nie chodzi przy tym o zamienianie miasta w skansen, lecz o rozpoznawanie tych elementów dawnego życia, które mówią coś istotnego o historii i tożsamości mieszkańców.

Czasem takim świadkiem przeszłości jest okazały budynek. Innym razem może nim być właśnie zwyczajny wiklinowy koszyk.

Europejskie Dni Dziedzictwa nad Brdą

Bydgoskie obchody Europejskich Dni Dziedzictwa odbędą się w sobotę 26 września w godz. 11.00–16.00. Główne wydarzenia zaplanowano w Spichrzach nad Brdą przy ul. Grodzkiej oraz na Barce LEMARA przy ul. Spichlernej.

Program nie ograniczy się do wikliniarstwa. Będzie można również obejrzeć dawne fotografie ulicy Jatki oraz zwiedzić z kuratorem wystawę poświęconą bydgoskim osiedlom: Czyżkówku, Jachcicom, Piaskom, Smukale, Opławcowi i Janowu.

To propozycja dla tych, którzy chcieliby spojrzeć na Bydgoszcz nieco inaczej – poprzez codzienne przedmioty, dawne rzemiosło i umiejętności ludzi, którzy tworzyli historię miasta.

Bo historię można nie tylko oglądać i czytać. Czasem można ją także wypleść.