70 lat temu bydgoszczanie spalili komunistyczną zagłuszarkę. Uroczystości na Wzgórzu Dąbrowskiego

Uroczystości zorganizowane przez Społeczny Komitet Obchodów Bydgoskiego 18 Listopada 1956 r. rozpoczęła Msza Święta w kościele pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy przy ul. Ugory. Następnie uczestnicy, wraz z pocztami sztandarowymi, przeszli na pobliskie Wzgórze Dąbrowskiego, gdzie przed siedemdziesięcioma laty bydgoszczanie zniszczyli jeden z najbardziej wymownych symboli komunistycznego zniewolenia.

Na skwerze 18 Listopada 1956 r. odśpiewano hymn państwowy, odmówiono modlitwę w intencji uczestników historycznego protestu i złożono kwiaty pod tablicą pamiątkową. Zgromadzeni zaśpiewali również „Rotę”.

Uroczystość prowadził Bronisław Pastuszewski, przewodniczący społecznego komitetu obchodów. Głos zabrali przedstawiciele władz miasta i wojewody oraz Edyta Cisewska, naczelnik Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Bydgoszczy.

Wśród uczestników znaleźli się przedstawiciele organizacji patriotycznych i kombatanckich, w tym Bractwa Inflanckiego oraz Stowarzyszenia Osób Represjonowanych w PRL „Przymierze”.

Od milicyjnej interwencji do manifestacji wolności

18 listopada 1956 roku na ówczesnej alei 1 Maja, dzisiejszej ulicy Gdańskiej, doszło do brutalnej interwencji milicji wobec osób oczekujących przed kinem „Bałtyk”. Wzburzenie mieszkańców szybko przerodziło się w demonstrację przeciwko komunistycznej władzy.

Tłum ruszył w kierunku Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej przy ul. Chodkiewicza. Padały hasła niepodległościowe, okrzyki poparcia dla uczestników Poznańskiego Czerwca oraz Węgrów, którzy w tym samym czasie walczyli o wolność swojego kraju.

Następnie manifestanci skierowali się na Wzgórze Dąbrowskiego. Znajdowała się tam stacja zagłuszająca audycje zachodnich rozgłośni radiowych, przede wszystkim Radia Wolna Europa. Urządzenia zniszczono, a drewniany maszt antenowy podpalono.

W komunistycznej Polsce zagłuszarki miały uniemożliwiać obywatelom dostęp do informacji niezależnych od państwowej propagandy. Zniszczenie takiego urządzenia było więc czymś więcej niż aktem sprzeciwu wobec cenzury. Stanowiło wyraźną manifestację dążenia do wolności.

Komunistyczna władza odpowiedziała represjami. Manifestację spacyfikowano, a uczestników zatrzymywano i sądzono. Akt oskarżenia objął 16 osób, spośród których 13 zostało skazanych. Najsurowsza kara wyniosła sześć lat więzienia. Oficjalna propaganda usiłowała przedstawiać wydarzenia jako zwykłe chuligańskie wybryki, przemilczając ich polityczny i niepodległościowy charakter.

Historia, o której przypominał „Tygodnik Bydgoski”

O znaczeniu tamtych wydarzeń pisał przed laty na naszych łamach dr Marek Szymaniak, historyk Instytutu Pamięci Narodowej, obecnie dyrektor Oddziału IPN w Gdańsku.

W opublikowanym w 2017 roku artykule „Bydgoski Listopad 1956” szczegółowo przedstawił przebieg manifestacji, jej polityczne tło oraz późniejsze represje.

Zwracał uwagę, że uczestnicy protestu nie byli chuliganami, jak chciała komunistyczna propaganda, lecz ludźmi występującymi przeciwko zniewoleniu Polski przez Związek Sowiecki i narzuconej społeczeństwu dyktaturze.

Przy kościele pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy zaprezentowano wystawę IPN „Bydgoski Listopad 1956 roku. Bydgoszczanie przeciwko sowieckiemu symbolowi zniewolenia”, której autorem jest właśnie dr Szymaniak. Ekspozycja przedstawia przebieg demonstracji, represje wobec jej uczestników oraz sposób, w jaki wydarzenia relacjonowała ówczesna prasa.

18 listopada wykład w IPN. Wstęp wolny

Obchody siedemdziesiątej rocznicy Bydgoskiego Listopada będą miały swoją kontynuację dokładnie w rocznicę historycznej manifestacji.

W środę 18 listopada 2026 roku o godz. 17.00 dr Marek Szymaniak wygłosi wykład zatytułowany „Bydgoska manifestacja wolności, 18 listopada 1956 r.”.

Spotkanie odbędzie się w sali konferencyjnej im. Mariana Rejewskiego w Delegaturze IPN w Bydgoszczy, przy ul. Wincentyny Teskowej 1.

Wstęp jest wolny.