Historia Dzisiaj 11:39 | Redaktor
Miesiąc oporu przed stanem wojennym. W Toruniu upamiętniono strajk rolników z 1981 roku

fot. Andrzej Goiński/UMWKP/Facebook

Przez miesiąc, aż do wprowadzenia stanu wojennego, około stu rolników okupowało budynek Cukrowni Toruńskich, domagając się poszanowania praw polskiej wsi. W 45. rocznicę rozpoczęcia protestu, 12 listopada, w Toruniu odbyły się uroczystości upamiętniające tamte wydarzenia. Były one zarazem zwieńczeniem ustanowionego przez sejmik województwa Roku NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” i Bydgoskiego Marca 1981 roku.

Strajk, który zakończyli zomowcy

12 listopada 1981 roku w siedzibie ówczesnego Przedsiębiorstwa Państwowego Cukrownie Toruńskie rozpoczął się strajk okupacyjny rolników indywidualnych. Około stu protestujących domagało się realizacji porozumień zawartych wcześniej z komunistycznymi władzami, zagwarantowania prawa do własności i dziedziczenia ziemi oraz reformy systemu ubezpieczeń społecznych.

Postulaty nie ograniczały się jednak do spraw gospodarczych. Rolnicy żądali także poszanowania praw obywatelskich, demokratyzacji życia publicznego i rzeczywistej niezależności organizacji reprezentujących polską wieś.

Na czele komitetu strajkowego stanął Antoni Łapczyński. Protest popierali działacze „Solidarności” z zakładów pracy oraz studenci Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Strajk trwał dokładnie miesiąc. Zakończyło go wprowadzenie stanu wojennego. Rankiem 13 grudnia 1981 roku do okupowanego budynku wkroczyły oddziały ZOMO. Funkcjonariusze rozbili protest, zatrzymywali jego uczestników i zdemolowali pomieszczenia. Trzech działaczy zostało internowanych.

Od Bydgoskiego Marca do toruńskiego protestu

Historia toruńskiego strajku wiąże się bezpośrednio z wydarzeniami, które kilka miesięcy wcześniej rozegrały się w Bydgoszczy.

19 marca 1981 roku podczas sesji Wojewódzkiej Rady Narodowej funkcjonariusze komunistycznego aparatu bezpieczeństwa pobili działaczy „Solidarności”. Wydarzenia te wywołały ogólnopolski kryzys polityczny i falę protestów.

Jednym z zasadniczych punktów sporu była odmowa rejestracji niezależnego związku zawodowego rolników. Ostatecznie 17 kwietnia podpisano porozumienie bydgoskie, które otworzyło drogę do rejestracji NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”. Nastąpiła ona 12 maja 1981 roku.

Jesienny protest w Toruniu pokazał jednak, że formalne uznanie związku nie oznaczało jeszcze respektowania przez komunistyczne władze praw mieszkańców polskiej wsi.

Uroczystości w Toruniu

W ramach tegorocznych obchodów złożono kwiaty pod tablicą upamiętniającą strajk, umieszczoną na elewacji budynku przy ul. Kraszewskiego, oraz pod obeliskiem na Skwerze Chłopskiej „Solidarności” przy ul. Staszica.

W imieniu Instytutu Pamięci Narodowej hołd uczestnikom protestu oddał Marcin Habel, kierownik Referatu Edukacji Narodowej Delegatury IPN w Bydgoszczy.

W uroczystościach uczestniczyli również poseł Jan Krzysztof Ardanowski, wicewojewoda Michał Koniuch, członek Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego Marek Wojtkowski oraz przedstawiciele kierownictwa NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”.

Mszę świętą w intencji działaczy rolniczej „Solidarności” odprawił biskup toruński Arkadiusz Okroj.

Młodzież poznawała historię walki polskiej wsi

Obchodom towarzyszył finał Wojewódzkiego Konkursu Historycznego „Walka polskiej wsi o odzyskanie niepodległości w latach 1978–1989”, współorganizowanego przez Instytut Pamięci Narodowej.

W etapie wojewódzkim, przeprowadzonym w Urzędzie Marszałkowskim w Toruniu, uczestniczyło 60 uczniów reprezentujących 45 szkół województwa kujawsko-pomorskiego.

Młodzi uczestnicy zmierzyli się z testem wiedzy dotyczącym historii niezależnego ruchu chłopskiego w ostatniej dekadzie PRL. Zorganizowano dla nich również spacer edukacyjny po miejscach pamięci związanych z dziejami toruńskiej opozycji demokratycznej.

Toruńskie uroczystości zakończyły obchody Roku NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” i Bydgoskiego Marca 1981 roku, ustanowionego przez Sejmik Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Przypomniały zarazem, że walka o wolność i niezależność Polski toczyła się nie tylko w wielkich zakładach przemysłowych, lecz także na polskiej wsi, której mieszkańcy upominali się o prawo do własności, samorządności i godnego życia.

Redaktor

Redaktor Autor

Redaktor
-->