„Moja mogiła to Kujawy”. 80 lat temu zamordowano kpr. Jana Łazanowskiego ps. „GRABA”
fot. facebook/IPN Bydgoszcz
2 marca 1946 roku w Więzieniu Karnym we Włocławku wykonano wyrok śmierci na kapralu Janie (Michale) Łazanowskim ps. „Graba”, żołnierzu AK i podziemia antykomunistycznego. „Moja mogiła to Kujawy” – napisał w liście pożegnalnym.
Inne z kategorii
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – pamiętamy o bohaterach!
Dramatyczna rocznica: 82 lata od zagłady Huty Pieniackiej
Siedem lat pożogi
Jan Łazanowski „Graba” w chwili śmierci miał zaledwie 27 lat, z czego siedem poświęcił walce o niepodległość. Pochodził z niewielkiej wsi Dżurków w rejonie kołomyjskim – w okresie II Rzeczypospolitej należącej do województwa stanisławowskiego. We wrześniu 1939 roku walczył w Karpatach, a od 1942 roku do wkroczenia Armii Czerwonej służył w Okręgu Lwowskim Armii Krajowej.
Aresztowany przez Sowietów, został przymusowo wcielony do tzw. ludowego Wojska Polskiego. W kwietniu 1945 roku zdezerterował z 8. Zapasowego Pułku Piechoty w Rzeszowie. Miesiąc później, jako repatriant zza Buga, osiedlił się w Lubsinie koło Piotrkowa Kujawskiego. Tam – za namową Józefa Wrzesińskiego, milicjanta współpracującego z podziemiem – wstąpił do oddziału poakowskiego dowodzonego przez Włodzimierza Sikorowskiego „Kruka”.
6 października 1945 roku został ujęty przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego we Włocławku. 29 grudnia 1945 roku Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu, obradujący na sesji wyjazdowej we Włocławku, skazał go na karę śmierci.
Wyrok wykonano 2 marca 1946 roku w więzieniu we Włocławku. Przy egzekucji nie dopuszczono kapłana. Miejsce pochówku kaprala „Graby” do dziś pozostaje nieznane.
Krew i pamięć
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, że rok 1946 był dla naszego regionu szczególnie krwawy. W ubeckich więzieniach na Pomorzu i Kujawach zamordowano wówczas najwięcej żołnierzy Armii Krajowej, którzy po zakończeniu okupacji niemieckiej, kontynuowali działania konspiracyjne.
Podczas tegorocznych obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych zapalono znicz i złożono kwiaty przy obelisku u zbiegu ulic Kilińskiego i Wojska Polskiego – w miejscu, gdzie znajdowało się włocławskie więzienie, w którym komunistyczni funkcjonariusze dokonali egzekucji.
Apel IPN
Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Bydgoszczy zwraca się z prośbą do osób, które mogą być spokrewnione z Janem Łazanowskim „Grabą” lub posiadają informacje o jego rodzinie, o kontakt z Referatem Edukacji Narodowej.
